Biển, đảo là bộ phận thiêng liêng, không thể tách rời của Tổ quốc, có vị trí đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế. Để bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia trên biển, Nhà nước đã ban hành Luật Cảnh sát biển Việt Nam cùng các văn bản hướng dẫn thi hành, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động thực thi pháp luật trên biển. Luật Cảnh sát biển Việt Nam được Quốc hội thông qua năm 2018 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2019, hiện vẫn là căn cứ pháp lý điều chỉnh tổ chức và hoạt động của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam.

Theo Luật, Cảnh sát biển Việt Nam là lực lượng vũ trang nhân dân, lực lượng chuyên trách của Nhà nước, giữ vai trò nòng cốt trong thực thi pháp luật và bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn trên biển. Lực lượng có chức năng bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia; đấu tranh phòng, chống tội phạm, buôn lậu, gian lận thương mại, khai thác hải sản bất hợp pháp, vi phạm pháp luật trên biển; bảo vệ tài nguyên, môi trường biển và hỗ trợ, giúp đỡ ngư dân hoạt động hợp pháp trên các vùng biển Việt Nam. 

Luật cũng quy định rõ nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra, kiểm soát, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trên biển theo đúng trình tự, thẩm quyền; phối hợp chặt chẽ với Bộ đội Biên phòng, Hải quân, Kiểm ngư, Công an và các lực lượng liên quan trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự và bảo đảm an toàn cho các hoạt động kinh tế trên biển. Mọi hoạt động của lực lượng Cảnh sát biển đều phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Thời gian qua, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam đã không quản ngại khó khăn, thường xuyên tổ chức các đợt tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên các vùng biển; kịp thời phát hiện, xử lý nhiều vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), vi phạm về môi trường biển và các hành vi xâm phạm chủ quyền quốc gia. Đồng thời, lực lượng còn tích cực tham gia tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ ngư dân gặp nạn, tuyên truyền pháp luật cho bà con ngư dân, góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên biển.

Bên cạnh những chiến công thầm lặng của cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát biển, nhiều tập thể, cá nhân và ngư dân đã trở thành những tấm gương tiêu biểu trong công tác bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc. Những hành động dũng cảm như tích cực tố giác các hành vi vi phạm pháp luật trên biển, chấp hành nghiêm quy định khi khai thác hải sản, hỗ trợ cứu hộ, cứu nạn, phối hợp với lực lượng chức năng bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh, trật tự trên biển đã góp phần lan tỏa tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm và xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc trên biển.

Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần tích cực tìm hiểu, chấp hành nghiêm các quy định của Luật Cảnh sát biển Việt Nam và các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền biển, đảo, tích cực phối hợp với các lực lượng chức năng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật trên biển. Đặc biệt, ngư dân cần khai thác hải sản đúng quy định của pháp luật, không vi phạm vùng biển nước ngoài, góp phần cùng cả nước thực hiện hiệu quả các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Bảo vệ chủ quyền biển, đảo là trách nhiệm thiêng liêng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân. Mỗi hành động đúng pháp luật, mỗi việc làm thiết thực của cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân sẽ góp phần giữ vững chủ quyền lãnh thổ, bảo đảm quốc phòng, an ninh và xây dựng vùng biển Việt Nam hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.